Trong dòng chảy lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, và quý trọng hiền tài luôn là những giá trị nhân văn cốt lõi, tạo nên bản sắc độc đáo của dân tộc Việt Nam. Chính tinh thần hiếu học này đã và đang là nhân tố quan trọng bồi đắp nên trí tuệ, đạo đức, và nền văn hóa phong phú, góp phần không nhỏ vào sự trường tồn và phát triển bền vững của đất nước.
Hiếu Học – Giá Trị Văn Hóa Bất Diệt của Dân Tộc Việt
Hiếu học không chỉ là việc theo đuổi tri thức mà còn là ý chí vươn lên không ngừng, khao khát học hỏi suốt đời. Từ xưa, cha ông ta đã ví sự học như “chiếc thang không nấc” và người đi trên “con thuyền ngược dòng”, chỉ có tiến lên phía trước, không ngừng nghỉ, bởi dừng lại đồng nghĩa với tụt hậu.
Tấm Gương Hiếu Học Qua Các Thời Đại
Lịch sử dân tộc Việt Nam tự hào với vô vàn tấm gương hiếu học sáng ngời của các bậc hiền tài, đức cao vọng trọng. Từ Lý Công Uẩn, Trần Hưng Đạo, Chu Văn An, Mạc Đĩnh Chi, Lương Thế Vinh, Lê Thánh Tông, Phùng Khắc Khoan, Lê Quý Đôn cho đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, cùng rất nhiều “ông đồ Nghệ” – những con người đã làm nên cốt cách Hồng Lam. Họ là minh chứng sống động cho tinh thần học hỏi không ngừng, luôn cống hiến tri thức cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước.
Tư Tưởng Hồ Chí Minh Về Hiếu Học và Nâng Cao Dân Trí
Ngay sau khi đất nước giành độc lập vào ngày 02/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của văn hóa và giáo dục trong công cuộc chấn hưng, phát triển đất nước. Trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời ngày 03/9/1945, Người đã đưa ra sáu vấn đề cấp bách nhất, trong đó có “vấn đề nạn dốt”. Người khẳng định: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”. Vì lẽ đó, Người đã phát động chiến dịch “chống nạn mù chữ” mang tầm vóc lịch sử.
Một lớp “Bình dân học vụ” ở Hà Nội những ngày đầu độc lập
Với lời kêu gọi “Chống nạn thất học” vào ngày 04/10/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khơi dậy phong trào học tập rộng khắp trong toàn dân. Chỉ trong một năm, hơn 2,5 triệu người Việt Nam đã biết đọc, biết viết chữ quốc ngữ, góp phần xóa bỏ dần các hủ tục lạc hậu. Tư tưởng chiến lược “Vì lợi ích mười năm thì trồng cây/Vì lợi ích trăm năm phải trồng người” của Người đã trở thành kim chỉ nam cho sự nghiệp giáo dục, văn hóa, khoa học – kỹ thuật của Đảng và Nhà nước ta qua các giai đoạn cách mạng. Đối với Người, học tập và giáo dục là vấn đề gắn liền với vận mệnh và tương lai của dân tộc. Cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương sáng ngời về ý chí và tinh thần hiếu học, là biểu hiện cao quý nhất của một dân tộc có truyền thống này.
Giáo Dục và Khuyến Học: Quốc Sách Hàng Đầu Vì Sự Phát Triển Bền Vững
Trong giai đoạn hiện nay, giáo dục và đào tạo tiếp tục được xác định là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của toàn Đảng, Nhà nước và nhân dân. Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển, luôn được ưu tiên đi trước trong mọi chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội.
Các Chính Sách Trọng Tâm và Vai Trò của Hội Khuyến Học
Thời gian qua, Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam cùng các cấp hội đã và đang tích cực triển khai hiệu quả nhiều chương trình, đề án quan trọng. Các hoạt động này góp phần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo tinh thần Nghị quyết số 29/NQ-TW của Hội nghị Trung ương 8 (khóa XI). Đồng thời, việc thực hiện Kết luận số 49-KL/TW và Quyết định số 1373/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Đề án “Xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2021 – 2030” đã tạo động lực mạnh mẽ.
Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 và chương trình chuyển đổi số quốc gia, việc xây dựng mô hình học tập, xã hội học tập theo hướng tiếp cận công nghệ hiện đại là vô cùng cần thiết. Mô hình “công dân học tập” đóng vai trò quyết định đến chất lượng các mô hình học tập khác, nhằm đáp ứng yêu cầu và mục tiêu xây dựng xã hội học tập trong giai đoạn tới.
Phát Huy Truyền Thống Hiếu Học Trong Kỷ Nguyên Mới
Để tiếp tục phát huy mạnh mẽ truyền thống hiếu học và giá trị văn hóa của dân tộc, chúng ta cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thiết thực.
Nâng Cao Ý Thức Tự Học và Học Tập Suốt Đời
Mỗi cá nhân, mỗi thành viên trong xã hội cần không ngừng nâng cao ý thức tự học, rèn luyện thói quen học tập thường xuyên, học tập suốt đời. Việc học không chỉ giới hạn trong trường lớp mà còn diễn ra ở mọi nơi, mọi lúc, giúp mỗi người nâng tầm trí tuệ, trình độ, và kỹ năng toàn diện. Điều này góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
Đa Dạng Hóa Hình Thức Đào Tạo và Xây Dựng Cộng Đồng Tri Thức
Cần đẩy mạnh các hình thức đào tạo linh hoạt như vừa làm vừa học, đào tạo từ xa, hay tự học có hướng dẫn. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động, đặc biệt là lao động nông thôn, người khuyết tật, người nội trợ, và người cao tuổi dễ dàng tiếp cận với giáo dục nghề nghiệp và các kiến thức mới. Các trường đại học, viện nghiên cứu cần trở thành những cộng đồng lao động sản sinh và tái tạo tri thức, tạo không gian trao đổi, giao lưu tri thức, đồng thời vận dụng công nghệ thông tin để điều hòa và chuyển giao tri thức. Những cộng đồng này chính là các cộng đồng trí thức, đóng vai trò then chốt trong xây dựng xã hội học tập khi đất nước bước vào nền kinh tế tri thức.
Đổi Mới Tư Duy và Trách Nhiệm Của Hệ Thống Chính Trị
Các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể cần tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức về ý nghĩa và tầm quan trọng của công tác khuyến học, khuyến tài. Cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và người lao động phải tích cực tham gia học tập thường xuyên, học tập suốt đời để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công việc. Từ đó, tạo ra bước phát triển mới về tư duy và cách tiếp cận trong xây dựng xã hội học tập; xác định rõ mục tiêu, vai trò, vị trí, trách nhiệm của các thiết chế nhà nước, tổ chức giáo dục, và mỗi cá nhân để tận dụng tối đa cơ hội, ứng phó hiệu quả với thách thức từ chuyển đổi số, xã hội số.
Để truyền thống hiếu học thực sự là giá trị văn hóa trường tồn của dân tộc, mỗi chúng ta cần không ngừng học tập, phá vỡ giới hạn của bản thân và tiếp thu tinh hoa tri thức của thế giới. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể nâng tầm trí tuệ dân tộc, khẳng định giáo dục – đào tạo chính là quốc sách hàng đầu để quốc gia phát triển bền vững và thịnh vượng.
Chú thích:
- Hồ Chí Minh. Toàn tập. Tập 8. H. NXB Chính trị quốc gia, 1995, tr. 8.
- Hồ Chí Minh. Toàn tập. Tập 4. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, 2011, tr. 40.
Tài liệu tham khảo:
- Cao Xuân Hạo. Về tính hiếu học của con người Việt Nam. Tạp chí Xưa và Nay, số 86, năm 2001.
- Nghị quyết số 29/NQ-TW ngày 04/11/2013 của Hội nghị Trung ương 8 (khóa XI) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
- Kết luận số 49-KL/TW ngày 10/5/2019 của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 11-CT/TW ngày 13/4/2007 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập.
- Quyết định số 1373/QĐ-TTg ngày 30/7/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2021 – 2030”.
Bài viết liên quan
